Tasz schrijft…

Doodgaan hoort bij het leven. Als ik iets weet is dat het wel. Op 38 jarige leeftijd kan ik zeggen dat de dood bijna vertrouwd is geworden. Als kind kreeg ik leukemie en als ik mijn oom mag geloven was het destijds bijna miraculeus dat ik het mocht overleven. Vreemd genoeg herinner ik mij daar zelf niet veel van. Wel dat ik ziek was, maar doodsangst, nee, dat heb ik toen niet echt gehad. Misschien gaan kinderen daar wel veel luchtiger mee om, beseffen ze intuïtief dat de dood ook een vorm van leven is.Mijn ouders zijn inmiddels ook alweer een aantal jaren overleden, dus wees ben ik ook. Echter als je 29 bent is dit ‘Oliver Twist’ gevoel niet als zodanig aanwezig. Verdriet wel, dat blijft altijd hetzelfde, net als wanhoop en eenzaamheid.Vorige week overleed Annie. Een vrouw die 31 jaar lang een grote rol heeft gespeeld in mijn leven. Natuurlijk zagen wij elkaar de afgelopen jaren minder vaak dan toen ik nog een kind was, maar haar invloed is altijd aanwezig geweest en, zo realiseer ik me nu, zal dat ook altijd blijven.Afgelopen vrijdag was de begrafenis. De familie had mij gevraagd een speech te houden, een verzoek dat ik met beide handen heb aangegrepen. Natuurlijk wilde ik spreken, emoties of niet. Ook mocht ik helpen om de kist te dragen. Het voelde goed. Triest en verdrietig, maar ook mooi en sereen. We schaarden ons allemaal rond haar kist en deelden onze herinneringen. Een mooier en passender afscheid had er niet kunnen zijn. Er werd gelachen, gehuild, verbaasd en gedeeld, precies zoals Annie was en had geleefd.Inmiddels is de nieuwe week is weer begonnen. Het leven gaat door, net als de dood. Toch kan ik niet zomaar over haar dood heenstappen en kwam Annie vandaag meerderenmalen in mijn gedachten. Tijdens de normale bezigheden vandaag, maar ook tijdens het schrijven aan mijn roman. Het voelde alsof ze over mijn schouder meekeek en mij glimlachend, met af en toe een corrigerende tik, gadesloeg. Misschien slechts een gevoel, maar een gevoel kan soms echter en reëler zijn dan welke gebeurtenis dan ook.Annie heeft mij aangezet te gaan schrijven, studeren, na te denken over het leven, niet bij de pakken neer te zitten, sterk te zijn en door te gaan. Annie heeft het zaadje van hoe je kunt leven bij mij gepland en eigenlijk pas dit weekend heb ik het gevoel dat deze plant is gaan groeien. Net nu ik het zo nodig heb laat zij me haar lessen weer herinneren en kan ik eindelijk proberen deze stap voor stap goed toe te passen. Alsof ze met haar dood mij heeft willen wakker schudden. Bij Annie sta ik nergens meer van te kijken. ;-)De dood hoort bij het leven. De dood geeft verdriet, maar ook vreugde om dat wat is geweest. Maar wat de dood vooral leert is niet te wachten. Leef nu en leef goed, later kan namelijk morgen voorbij zijn. Of je nu 83 bent zoals Annie, of 38 zoals ik.

Schrijf over het leven werd mij gezegd. En daarmee ging ik dus aan de slag. Schrijf over het leven… Dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Wat is het leven eigenlijk, meer dan simpelweg zijn. Is het de in- en uitademing van zuurstof afgegeven door groene planten door een proces dat fotosynthese heet? Is het slechts een fysiek zijn, waarna iedereen weer terugkeert in de schoot van moedertje Aarde? Wat is leven eigenlijk? Welke definitie doet recht aan de waarheid?Op dit moment is leven voor mij kou. Een vloeibare stikstof die mijn handen verstenen. Ik voel de lucht als een koude stroom over mijn handen blazen en minuscuul kleine deeltjes achterlaten. Is dat dan soms leven? Of is het leven de jeuk aan mijn tenen die pas ontstaat wanneer ik mijn ontspanningsoefeningen doe en aan mijn tenen denk? Leven is abstract en toch ook weer niet.Afgelopen vrijdag ben ik 37 geworden. Ik heb dus 37 jaar geleefd. Zevenendertig jaar heb ik al in- en uitgeademd, ben ik duizenden traptreden op- en weer afgedaald. Ben ik meerdere malen teleurgesteld, blij geweest of tranen met tuiten verloren aan zaken waarvan ik nu niet meer zou weten wat deze zaken precies inhielden en weet ik nog steeds niet wat de zin van dit alles is. Eén ding is zeker, mijn leven speelt zich voor een groot deel intern af. Leven is voor mij denken, verbazen, toetsen en verder gaan. En al deze facetten spelen zich voornamelijk in mijn hoofd af. Ze zijn geen dialoog, anders dan een dialoog met mijzelf, ze zijn niet kunstig of extravert, al hoewel dat valt te betwisten. Wat ze wel zijn is dat wie ik werkelijk ben, verborgen binnen in de persoon die ik laat zien te zijn. En eigenlijk geldt dit voor iedereen. Niemand deelt alles met anderen en niemand laat zomaar zijn ware gezicht zien. Sommige mensen nooit, anderen af en toe. Het leven is een eenzame wandeling, af en toe opgeluisterd door een toevallige passant die een stukje meewandelt.Dus het leven is voor mij in elk geval iets dat zich uit in denken, verbazen, toetsen en verdergaan en verder ook nog een eenzame reis verondersteld te zijn. En alles wat ik meemaak zijn louter en alleen gebeurtenissen, die het leven uitdrukken. Dus mijn jeukende tenen zijn geen leven, maar is wel een uiting van leven. Mijn tranen toen mijn moeder overleed, zijn geen leven, maar opnieuw, wel een uiting van leven. Leven is niet een specifiek omgeschreven iets. Het is een ervaring, een bewustwording, het één zijn met alle gebeurtenissen die het leven je laat overkomen. Niets meer en niet minder.Opgetogen laat ik dit besef tot me doordringen, dit is het dus. Eindelijk, na 37 jaar, ben ik een stukje dichter bij de zin van alles gekomen. De kou in mijn handen lijkt ineens een stuk minder koud, maar terwijl ik mij verheug realiseer ik me opeens dat ík misschien koude handen heb, maar mijn buurvrouw hoeft op dit moment helemaal geen koude handen te hebben. Net zo min als mijn manager, echtgenoot en kinderen. Niet belangrijk, probeer ik mezelf nog wijs te maken, maar het is al te laat. Het verschil is heel belangrijk, want een verschil in ervaring, creëert vanzelf een verschil in beleving. Kortom, wat voor mij misschien geldt, kan voor een ander individu totaal anders zijn. En deze beleving ontwikkelt zichzelf door de ervaringen die iemand meemaakt en vanuit de beleving, worden weer nieuwe ervaringen ondernomen. Ik mag dan misschien de definitie van leven voor mezelf hebben vastgesteld, maar om meteen te veronderstellen dat deze universeel is, zou wat kort door de bocht zijn. Daarbij is deze definitie van leven ook onderhevig aan wat mijn kennis, beleving, gevoel en dergelijke, op dit moment is. Zodra hier iets in verandert, kan ook mijn definitie van leven veranderen.En daar sta ik dan, een kleine wijsheid rijker, maar in de wetenschap dat ik morgen al weer aan het twijfelen ben. Denken, verbazen, toetsen en verdergaan. Morgen ga ik gewoon weer verder met leven…

© Natasza - 5 december 2006

Mijn eerste gedachte kan ik me bijna niet meer herinneren. Tenminste dat is wat mijn logica mij probeert wijs te maken. Een klein stemmetje in mijn hoofd roept iets anders. Zachtjes, bijna onhoorbaar, maar nog net in het spectrum van mijn gehoor. JE KAN JE NOG HERINNEREN DAT JE VOOR HET EERST MAMMA ZEI EN DAT JE JEZELF REALISEERDE DAT DIE VROUW MAMMA WAS. Het stemmetje heeft gelijk, maar in de loop van de jaren heb ik mezelf wijsgemaakt dat dit onmogelijk was. Dat deze gedachte, dit besef nooit echt gebeurd is. Eigenlijk heb ik dat nu nog steeds, dit conflict in mezelf bedoel ik dan. Als dat niet mijn eerste gedachten was, wat was dan wel mijn eerste gedachte en waarom kan ik me dat niet herinneren. Het besef dat het woord mamma, dat ik toen voor het eerste uitsprak, bij de vrouw hoort die ik elke dag zie, lijkt me groot genoeg om voor eeuwig in mijn herinneringen te worden opgeslagen. De gedachte dat ik een vieze luier heb was dat blijkbaar niet.Komen we op het volgende punt. Wanneer dacht ik deze gedachte, hoe oud was ik toen? Herinneringen zijn een vreemd iets. Het begint met een klein vonkje, het woord mamma bijvoorbeeld, en dan komen de beelden, de gevoelens, de geuren en de klanken. Welke zijn echt en welke worden ingevuld door het geheugen zelf? Weggetrokken uit herinneringen overgebleven van foto´s, verhalen van anderen. Kon ik mij die jurk van mijn moeder herinneren? Misschien wel als ik twaalf was geweest, maar ook toen ik twee was? Misschien was het een foto die ik ooit van mezelf heb gezien als tweejarige en plak ik de twee beelden op elkaar. Met herinneringen is alles mogelijk. Suggestieve invulling. Conditionering in het kwadraat. Alles is conditionering. Alleen al het besef dat het woord mamma bij die vrouw in die rare jurk hoort is al een geconditioneerd feit. Het is de vrouw die het meest in mijn buurt is, ik herken haar geur, haar stem en haar bewegingen. Mamma is een universele klank. Van nature spreekt de mens deze klank als eerste uit en wordt geconditioneerd om dit aan dit vrouwspersoon te hangen. Je hebt als kind geen keuze. Dat het woord mamma de lading heeft van een liefdevolle vrouw die met hart en ziel voor je zorgt, besef je nog niet. Anders zouden vele baby´s dit woord misschien niet zo gauw voor de eerste de beste vrouw gebruiken. Ik zou er één van zijn…Wat bracht mijn eerste herinnerbare gedachte met zich mee? Niet alleen het besef dat ik mamma kon zeggen, maar ook dat ik me kon uitdrukken. Dat er geluisterd werd als ik geluid maakte en niet zomaar geluid, nee verstaanbaar geluid. Ik valideerde mezelf. Of zoals Decartes plachte te zeggen: ´Ik denk dus ik besta.´ Niets was minder waard. Ik had gedacht en als in een kettingreactie het besef gekregen dat ik een ik was. Het was alsof er een mist in mijn hoofd begon op te lossen. Wat ik mezelf toen nog niet realiseerde was dat ik een probleem met denken zou krijgen. Ik zou niet meer kunnen stoppen, mezelf gek denken, overal een punt van maken, maar dat hoefde ik me toen ook nog niet te beseffen. Achteraf bekeken realiseerde ik me het meeste toch pas op latere leeftijd. Als kind stroom je met de rivier mee. Geen spartelingen, verbolgen pogingen om jezelf gelijkwaardig te voelen. Niets van dat alles. Zoals de stroom gaat, zo gaat het kind. Het leven is nog simpel. Zo simpel als het altijd zou moeten zijn.© Natasza - april 2006